MINISTERIO DO TURISMO DE TIMOR LESTE

Vizita Serbisu Ministru Turizmu, Komérsiu nó Indústria Timor-Leste Dr. GIL DA COSTA ALVES Londres - Lisboa - Cabo Verde - Indonésia






6 – 26 Novembru 2010

Ministru Turismo, Comersiu no Industria Dr. Gil da Costa Alves foin lalais ne’e, hamutuk ho nia delegasaun ne’ebe kompostu husi Diretor Nasional Turismo (DNT) José Quintas, Diretor Comercio Externo Helio Sinantra halao visita ba iha nasaun Inglaterra, Portugal, Cabo-Verde no Indonezia hodi hametina diak liutan koperasaun entre nasaun hirak ne’e iha futuru. Tuir mai rezultadu visita Ministru Turismo Comerciu no Industria Gil da Costa Alves hamutuk ho delegasaun husi Ministeriu TCI rasik.

Visita Iha Inglaterra,
Ministru no Delegasaun Partisipa iha UNWTO

Londres- Ministru Turizmu, Komérsiu nó Indústria Timor-Leste , Gil da Costa Alves, hala´o tiha vizita serbisu bá Inglaterra, Portugal, Cabo Verde nó Indonésia. Iha Londres , Ministru holaparte iha Cimeira ida konabá Organizasaun Mundial Turizmu "UNWTO Ministers Summit", hó tema
“ Hari´i maka´as nó efisiente liu tan Indústria Turizmu nó Viajem “ – modelu governasaun ida nó hala´o negósiu sira bá futuru.”
Vizita hirak ne´e nia objektivu mak atu hametin liu tan koperasaun internasional iha area Turizmu, Komérsiu nó Indústria hó Timor-Leste .

Vizita Ministru TCI Iha Portugal,
Portugal Prontu Simu Estudante Timor-oan Estuda iha Area Hospitalidade no Turismo
Lisboa- Iha Lisboa, Portugal, Ministru, Gil da Costa Alves assina tiha protokolu rua hó entidades governu Portugal konabá koperasaun hó eskola superior hospitalidade nó turizmu (ESHTE) nó mós hó Kâmara Komérsiu Portugal nian (AIP-JRC). Iha oportunidade ne´e nia mós halo enkontru ida hó emprezaru portugues balun ne´ebé sai nudar belin diak hahú husi tempo uluk kedas .

Vizita Ministru TCI Iha Cabo Verde,
Hametin Koperasaun Iha Setor Turismo, Comersiu no Industria

Cabo-Verde-Vizita bá Cabo Verde ne´e atu hametin liu tan relasaun entre nasaun rua husi CPLP nó mós atu konsolida nó haklean liu tan Sistema Governu Timor-Leste nó Cabo Verde. Objektivu sentral hisi missaun ne´e mak atu istuda konabá areas koperasaun iha sektor balun , partikularmente iha área turizmu , indústria nó komérsiu .

Iha vizita ne´e , Dr. Gil da Costa Alves , hateten katak, Timor-Leste sei fasilita Cabo Verde iha nia relasaun komersial hó nasaun sira ASEAN nian. Nó husi fali parte Cabo Verde nian , tuir Secretáriu Estadu Negósiu Estranjeiru , Sr. Jorge Borges , hateten katak Cabo Verde hanoin ona atu estabelese acordo ida hó Timor-Leste iha areas Finansas nó Edukasaun, nune´e mós halo koperasaun atu dezenvolve kominidades lokais sira atu halakon pobreza, ida ne´be Cabo Verde iha ona eisperiensia konabá ne´e. Nune´e mós , Eng. Jorge Borges hateten katak Universidades sira iha Cabo Verde nakloke bá estudantes Timor oan sira hotu.

Iha mós oportunidade ne´e , Ministru Gil simu konvite atu akompanha Ministra Turizmu, Komérsiu no Energia Cabo Verde nian, Dr.ª Fatima Fialho atu halo abertura bá eventu internasional konabá Feira Internasional 14ª edisaun iha Cabe Verde (FIC) ne´ebé hala´o tiha iha 17 to´o 21 Novembru tinan ida ne´e iha cidade da Praia, iha fatin antigu aeroportu , hó moto : " negósiu iha ó nia liman laran ".
Vizita bá “Casa do Cidadão” iha Cabo Verde – Sentru Teknolojia bá Governasaun Elektrónika

Ministru Turizmu , Komérsiu nó Indústria Timor-Leste hó ninia komitiva vizita mós “ Casa do Cidadão” Cabo Verde nian, ne´ebé sai nu´udar sentru governasaun elektronika Cabo Verde nian, hanessan konvite ida mai husi Ministra Fátima Fialho. Ministru Gil, hassoru malu hó Dierektora Ajensia ida ne´e, Dra. Maria de Lourdes Barros, neé bé hó laran luak simu hodi lori membros delegasaun Timor-Leste nian hodi la´o hale´u , "tour" , iha fatin Casa do Cidadão .

Vizita Ministru TCI iha Indonésia,
Koperasaun Iha Area Dezenvolve Sisitema Estatistika Turismo iha TL
Jakarta-Ministru Gil Alves, akompanhadu husi Kordenador Koperasaun Komérsiu Internasional MTCI nian , Mr. Hélio Tavares, hala´o tiha vizita loron rua iha Jakarta hodi assina tiha Akordu konabá Memorandum Entendimentu ida hó Kantor Sentral Estatística Indonésia nian nó partisipa iha inkontru ida ne´bé a´as hó Intituisaun Nasional Planeamentu nó Dezenvolvimentu Indonésia nian. Ministru vizita mós Embaixada Timor-Leste iha Jakarta.


Memorandum ne´e estabelese koperasaun entre BPS nó MTCI atu dezenvolve programa sira konabá sistema estatística iha área turizmu, komérsiu nó indústria nó sei iha durasaun tinan tolu. Nó mós BPS aceita atu simu istudantes Timor Oan sira atu tuir kursu profissional iha Akademia Estatístika Indonésia nian.

Ministru Gil mós hassoru malu hó Ministra Planeamentu Indonésia nian , Dra. Raisins Suzetta, hodi diskute konabá possibilidade apoio tékniku bá MTCI iha area Planeamentu nó Dezenvolvimentu. Ministru Gil, reforsa mós katak, kursu treinamentu iha planeamentu sei bele halo tuir programas sira ne´ebé hala´o tiha ona husi Ministériu Ekonomia nó Dezenvolvimentu Timor-Leste nian hó Instituisaun sira iha Timor-Leste , hodi assina tiha ona akordu koperasaun protokolu hó BAPPENAS.

Tipu treinamentu ne´ebe Timor oan sira sei hetan husi Indonésia, mak sei hanessan liu husi programa treinamentu iha Jakarta,ne´bé inklui treinamentu klassikal ,kursu hó prazu badak nó prazu naruk , ne´ebé sei hala´o hó pelo menus , 20 partisipantes , iha mós kursu sira hanessan refresh nó job training, bá nível departamentu nó direcção sira.

Atu dezenvolve kareiras iha funsaun públika konabá area planeamentu , Indonesia hatan mós atu simu sira ne´ebe hakarak hasai kursu mestradu liu husi sentru treinamentu sira , nó depoiz bele kontinua tan sira nia kursu iha Japaun . (Media MTCI)



Lisboa, 06 de Desembro 2010
Adido do Comércio
Junto de Embaixada RDTL em Lisboa

Komunicada ba Imprensa

Desenvolve no Promove Produto Timor-Leste Liu husi Bazar Diplomatico iha Portugal

Timor-Leste, hanesan Nasaun ida nebe riku teb-tebes ho nia riqueza naturais laos deit minarai, maibe mos iha area seluk-seluk nebe maka iha potencia atu desenvolve no promove hodi bele atrai investimento no mos turistas hodi bele ba investe e no mos ba halo visita turisticas iha Timor-Leste, Nação foun ida iha ASIA nebe maka konhecidu tebes hanesan Europea da Asia.

Marcio Rosa Lay, Adido do Comércio junto de Embaixada RDTL iha Lisboa hare katak cultura no turismo hanesan area-area nebe maka potencias tebes iha Mercado Europea e precisa promove no desenvolve didiak ninia pakote informasaun ida para bele informa ba investidores no turistas iha estrangeiros hodi nune’e bele investe no visita, iha ita nia rai doben Timor-Leste.

Marcio Rosa Lay, Adido do Comércio junto de Embaixada RDTL iha Lisboa halao servisu koordenasaun hamutuk ho Embaixada RDTL iha Lisboa ho responsavel da cultura, organiza e prepara produtos Timor-Leste nian e hodi lori ba apresenta no amostra iha evento annual boot ida iha Lisboa ho naran Bazar Diplomatico ba loron rua, hahu iha lorong 4-5 de Desembro, nebe representa husi Embaixada hotu-hotu nebe maka existe iha Portugal incluindo mos Embaixada Timor-Leste.

Ba tinan 2010 ne’e, bele hateten katak participação Timor-Leste nian maximum teb-tebes tamba hare husi quantidade e no mos qualidade produto Timor-Leste nian nebe maka halo husi Assosiação no organização dos Mulheres Timor-Leste sira nia liman rasik hetan valor ida ke boot tebes se ita halo comparação ho participação Timor-Leste nian iha tinan hirak liu ba (liafuan ida ne’e hato husi Responsavel Cultura iha Embaixada RDTL iha Lisboa.
Produto Timor-Leste nian nebe maka apresenta iha Bazar Diplomatico ida ne’e, konsege dada interese husi visitante sira no hetan antuciasmo tebes husi visitante sira hodi visita iha paviliao Timor-Leste nian hodi hare nomos hola (compras) produtos sira nebe maka Stand Timor-Leste ofereçe iha ocasião ida.

Objectivo husi participação Timor-Leste iha Bazar Diplomatico ida ne’e, hodi desenvolve no promove produto Timor-Leste iha estrangeiro no iha qualquer ocasião. Bazar ne’e nudar meios ida hanesan mos feiras sira seluk nebe maka, Adido do Comércio junto de Embaixada RDTL iha Lisboa usa oportunidade ida ne’e hodi bele promove liu tan produto Timor-Leste.

Hanesan ita hotu hatene katak Timor-Leste nudar pais ida maka bonita tebes ho nia paisagem e no mos rico tebes ho nia cultura e nia ema mos familiar e amigável tebes. Timor-Leste ofereçe oportunidade ba ema hotu atu hola parte iha desenvolvimento economia Timor-Leste, liu husi Investimento ida nebe boot para bele loke campo de servisu maibe husi nia ema ba ita nia joven sira e nune’e mos bele atinji objective plano desenvolvimento nacional nian atu hasae qualidade moris povu Timor-Leste e no mos hamenus kiak iha ita nia rai laran.

Maibe atu realiza ita nia mehi hirak ne’e, Timor-Leste oan sira tenke kria paz e estabilidade.ho nune maka iha futuro ita bele desenvolve ita nia rai ne’e sai diak liu tan.

Marcio Rosa Lay,
Adido do Comércio
Junto de Embaixada RDTL em Lisboa

MTCI Inagura Sede HPL Iha Baucau, “Dezenvolve Produtu Lokal”

Dili - Ministeriu Turizmu Comercio i Industria (MTCI) offisialmente inagura ona Sede ba Grupu Hadomi Produtu Lokal (HPD), iha Suku Boruma partense ba Distritu Baucau Villa.

Objektivu principal husi grupu HPL, kompleta tan Sede ne’ebe hetan ona inagurasaun ne’e motiva liu tan sira nia grupu atu kontribui dezenvolve produtu lokal, nune’e, bele atende nesesidade konsumidor iha rai laran no bele mos kompete ba merkado internasional.

Sede ne’ebe hetan apoiu aleinde husi MTCI, konstruksaun Sede ne’e hetan apoiu massimu husi Centro Dezenvolvimentu Comunitario (CDC) Distritu Baucau, prezidenti board mak Amu Martinho Gusmão.

Grupu HPL nia membru hetan ona apoiu husi organizasaun JAICA hodi ba tuir treinamentu iha Thailandia.

Grupu HPL husu apoiu nafatin ba ba parte hotu inklui governu atu nune’e bele haforsa liu tan inisiativa nebe sira iha nune’e bele desenvolve liu tan grupu HPL ne’e iha futuru.

Grupu HPL, agredese ba suportasaun hirak nebe sira hetan ona to’o sira hari sede nebe hetan inagurasaun.

Xefi Gabineti MTCI Hendrique A.P. Carlos nebe inagura ofisialmente sede HPL ne’e nia husu atu grupu nebe iha hetan apoiu tenki uja ho didiak, hadia kualidade produsaun atu nune’e bele kompete diak liu iha merkaduria.

“ Prodtu nebe imi iha, imi produs tenki iha kualidade atu nune’e bele hetan simpatia husi konsumedor es tantu lokal no internasional,” sublina Xefi Gabeneti MTCI.
Ispektora Jeral Seguransa Alimentar i Ekonomia Florentina Smith iha intervista ba jornalista sira sublina katak nia parte sei fo apoiu diak liu tan ba grupu atu desenvolve a’an diak liu tan.
Florentina Smith hatete, MTCI fo ona apoiu ba grupu hotu nebe ejisti ona no iha komitmentu bo’ot atu apoiu nafatin grupu sira ne’e no grupu foun nebe komunidadade sira hakarak hari’i.

“ Ami sei la taka matan ba grupu nebe deit mak mosu, ami hakarak hare sira seriu iha halao atividade atu nune’e apoiu nebe sira hetan la saugate deit,” nia dehan.

Presidente Board CDC Padre Martinho Gusmao iha oportunidade ne’e hatete, nia espera husi parte governu ho politika nebe iha bele fo apoiu diak liu tan ba grupu HPL no grupu seluk iha Timor laran tomak atu partisipa iha desenvolvementu nasional.

“ Ami nia observasaun timor oan sira iha komitmentu diak maibe presija tebes apoiu husi governu atu desenvolve produtu lokal iha kualidade no kuantidade. Tanba ne’e ami hein katak governu sei tau atensaun diak atu hakbi’it produtur sira,” nia hatete. Media MTCI

MTCI Monta Posto Turismu iha Aerportu Comoro


DILI- Ministeriou TurismuComersiu no Industria (MTCI), monta ona postu turismu (Multimedia On Line) iha Aerportu Nicolau Lobatu Comoro hodi ajuda ema turista estranjerus sira nebe hakarak halao viazen mai Timor Leste hodi hare area turismu iha pais ida ne’e .

Inagurasaun ba postu ne’e halao dereitamentu husi Ministru MTCI Gil Alves akonpanha husi Direktora Jeral MTCI Gorgina Manuela Corte-Real.

Postu turismu ne’e iha informasaun sobre area turismu kuaze iha Timor laran tomak. Turista sira sei fasil liu hatene fatin turismu liu husi postu ne’e wainhira to’o iha aerportu Comoro Dili. Ekipamnetus ne’e mai husi Singapura, prepara husi kompanhia Euanplas. Postu turismu ne’e uja lingua rua (2) Portugues no Ingles.

Hafoin inagura Ministru Gil alves ba jornalista hatete ho ekipamentus ne’e bele fasilita informasaun turismu iha Timor Leste ba turista sira.

Ministru Gil Alves, promete sei aranja tan ekipamentus hanesan atu monta tan iha fatin hirak nebe sei identifika ke turista sira barak liu bele asesu.

“ Turista sira durante ne’e defisil hetan informasaun konaba turismu TL, maibe agora ho ekipamentus ne’e fasil liu atu hetan informasaun. Katak, turista sira sei vizita fatin turismu hotu no ita nia komunidadae sira sei hetan rendimentu balun inklui governu,” Tenik Ministru Gil.

Entertantu Direktur Turismu MTCI Jose Dias Quintas hatete fatin turismu iha TL governu hahu ona halo Mapa no identifika duni fatin turismu barak tebes iha teritoriu. Nune’e governu iha komitmentu atu desenvolve diak liu tan.

“ Iha tinan oin mai ami prepara orsametu diak atu nune’e desenvolve area turismu, li-liu hasae kapasidade rekursu umanus, fo apoiu ba area turismu komunitariu no seluk tan,” dehan nia. Media MTCI

Konsertu God Bless Ahmad Albar: God Bless Timor-Leste





DILI - Komemora loron Proklamasaun da Independénsia Timor-Leste ba dala 35, governu liu husi Ministériu do Turizmu, Komérsiu no Indústria (MTCI) konvida banda múzika ne'ebé koñesidu iha Indonézia ho naran God Bless. Banda múzika ne'ebé ho nia vokalista Ahmad Albar durante oras rua nia laran konsege harame sidade Dili ho nia kantiga ne'ebé Formoso Rumah Kita.

Antes de konsertu hahú, Komisaun organizadora ba eventu ida ne’e, António de Araújo iha nia intervensaun agradese ba banda God Bless ne'ebé mak simu konvite husi Timor-Leste hodi mai halibur Timor-oan iha loron espesiál ida ne’e.

“Obrigada barak ba entidade hotu ne'ebé mak suporte ona konsertu ida ne’e, PNTL, Polisia Imigrasaun, Alfándega ministériu relevante no liu-liu ba banda God Bless ne'ebé mak ho laran kmaan simu ita nia konvite hodi mai toka iha Timor,” dehan António.

Iha fatin hanesan mós, Presidente da Repúblika DR. José Ramos Horta hateten, nia sinte orgullu ba loron ida ne’e, tanba Timor-oan hotu bele partisipa konsertu ida ne’e ho dame.

“Loron ida ne’e hanesan loron espesiál ba ita hanesan Timor-oan tanba iha loron ida ne’e no fatin ida ne’e iha 35 liu ba ita proklama ita nia independénsia. Ohin ita halibur hamutuk fali iha fatin ida ne’e ho dame no unidade nia laran hamutuk ho banda ida ne’e (God Bless),”dehan PR.

Nia mós hato'o parabéns ba komisaun organizadora ne'ebé mak ho servisu makas bele organiza eventuál ida ne’e ho di'ak no nakonu ho susesu.

Konsertu ne'ebé mak hala'o durante oras haat nia laran ne’e alende aprezenta banda God Bless aprezenta mós banda lokál Ratos de Pova.

Banda God Bless konsege doko sidade Dili ho nia kantiga antigu ne'ebé koñesidu hanesan Rumah Kita, Bis Kota, Panggung Sandiwara no seluk tan.

Bainhira hato'o kantiga Rumah Kita, vokalista Ahmad Albar hato'o múzika refraun no lian Tetun “Di'ak Liu iha ne’e, Ita nia Uma Rasik,” ho kantiga ida ne’e sai hanesan surpreza ida ba timor-oan ne'ebé mak partisipa tanba maski vokalista ida ne’e hato'o kantiga ho lian tetun ne'ebé mak ladún moos maibé iha sentidu ba Timor-oan.

Alende kanta ho lian Tetun vokalista ne’e mós hato'o parabéns ba Timor Leste ne'ebé mak komemora loron proklamasaun da independénsia ba dala 35.

“Parabéns ba Timor-oan hotu ne'ebé mak ohin loron proklama imi nia independénsia.
Ami kontente tanba bele hetan oportunidade hodi mai toka iha Timor-Leste iha loron espesiál ida ne’e, ne’e hanesan dala uluk ami mai Timor-Leste” dehan Ahmad Albar.
Maski iha failansu tékniku, maibé banda ne'ebé mak harii iha tinan 1973 ne’e la lakon esperansa atu kontinua anima juventude rihun ba rihun ne'ebé mak iha antusiasmu makas hodi asiste konsertu banda ida ne’e.

Ahmad Albar mós haktuir ba povu Timor tomak liu husi konsertu ida ne’e katak nia kontente iha Timor-Leste.

“Ha'u kontente iha ne’e, obrigadu barak,”dehan Ahmad. Partisipa iha konsertu ida ne’e, Presidente da Repúblika, Primeiru Ministru hamutuk ho membru do governu hotu, membru Parlamentu Nasionál Komandante Jerál da PNTL no komunidade kapitál Dili. Konsertu ida ne’e mós hetan seguransa másima husi PNTL no Bombeiros.

KONFERENSIA DA IMPRENSA
"GOD BLESS TIMOR LESTE"

Antes ne’e, banda God Bless iha Sábadu (28/11) hala'o konferénsia da imprensa iha sala konferénsia Ministériu Turizmu, Komérsiu no Indústria, Fomentu Mandarín, Dili.
Iha konferénsia ida ne’e Ministru Turizmu, Komérsiu no Indústria Gil da Costa Alves hateten, konsertu ida ne’e hanesan presente ida ba Timor oan sira hotu iha loron istóriku ida ne’e.

“Parabéns ba Timor-oan hotu, MTCI konvida banda antigu ida ne’e, God Bless ne'ebé mak koñesidu iha tinan 80-an no to'o ohin loron sei koñesidu nafatin liu-liu iha Azia. Ohin sira mai toka iha Timor-Leste no ne’e sai hanesan presente ida ba povu Timor tomak,”dehan Ministru Gil.

Alende mós Vokalista God Bless sinte kontente tanba konsertu ida ne’e hanesan primeiru konsertu God Bless nian iha Timor-Leste.

“Ha'u reprezenta grupu banda God Bless kontente tanba bele hetan oportunidade hodi mai toka iha loron proklamasaun da independénsia Timor-Leste nian. Ne’e hanesan konsertu primeiru God Bless nian iha Timor-Leste no espera ba oin God Bless bele kontinua hala'o konsertu iha Timor-Leste,” dehan nia.

Ahmad dehan, konsertu ida ne’e hanesan surpreza ida ba banda ida ne’e tanba, bainhira Timor-Leste sei integra ho nasaun Indonézia no sai hanesan provínsia ba dala 27 Indonézia nian, grupu banda ida ne’e nunka mai vizita Timor-Leste maski provínsia hotu sira vizita ona.

“Ami surpreza tanba bainhira Timor-Leste sei integra ho Indonézia ami nunka hetan oportunidade atu mai vizita illa ida ne’e, maibé ami mai bainhira Timor ukun aan ona,” tenik nia.

Nia mós hatutan Timor Leste hanesan nasaun datoluk ne'ebé mak ami hala'o konsertu ba, liu-liu iha Azia. Banda ida ne’e dezde inisia 1973 konsege produsaun ona album hamutuk 6. Múzika ne'ebé mak sei aprezenta hanesan Hitam, Kehidupan, Rumah Kita, Panggung Sandiwara no múzika ida ho lian Portugés Boa Sorte.

Iha okaziaun ne’e mós Ahmad Albar ne'ebé mak reprezenta banda God Bless hato'o lia menon ba povu Timor Leste “God Bless Timor Leste”. (Média MTCI)

MTCI Realiza Treinamentu Tekniku Verifikasaun Bomba Kombustivel


Dili - Ministeriu Turizmu Comercio i Industria (MTCI) liu husi Inspeksaun Geral Alimentar i Ekonomika realiza treinamentu kona ba tekniku verifikasaun Bomba Kombustivel ba nia funsionario hamutuk 15, durante loron tolu iha Salaun Conferensia eis Merkado Lama, Dili.

Treinador ba treinamentu tekniku ne’e, MTCI konvida reprejentante tekniku nain rua husi Dinas Perindustrian dan Perdagangan Propinsi Nusa Tenggara Timur (NTT)-Indonesia.

Objetivu treinamentu ne’e atu hasae kapasidade funsionariu sira nian atu nune’e bele kontrola bomba kombustivel iha Timor laran tomak, nune’e bele defende direitu konsumidores.

Diretora Geral MTCI, Manuela Corte Real iha nia diskursu badak wainhira offisialmente loke treinamentu ne’e, Segunda (15/11), iha salaun konferensia eis Merkado Lama, Dili, husu ba partisipante hotu atu aproveita didiak treinamentu ne’e.

Diretora Geral iha okajiaun rekoinese iha Timor Leste minimu koinesimentu kona ba kontrolu bomba kombustivel. Tamba ne’e, Diretora Geral afirma, partisipante sira tenki seriu akompania no labele lakon le’et deit oportunidade ne’e.

“Se ita bo’ot sira la aproveita ho didiak ita bo’ot sira mak lakon. Tamba treinamentu ne’ebe Governu fasilita ne’e diak ba imi nia futuru hanesan privado no ba instituisaun, se lae, sei difikulta imi nia servisu no afeta ba publiku,” sublinha Diretora Geral iha okajiaun ne’e.

Diretora Geral hatutan tan katak, partisipante sira tenki aktivu. Katak labele moe atu husu saida deit mak la hatene, atu nune’e, nia salienta, bele ajuda diak liu tan servisu iha kampo.
“Ita bo’ot sira labele moe,” hatutan Diretora Geral.

Entertantu iha oportunidade, reprejentante treinador husi NTT, Tri Daryono, sublinha, nia parte haksolok tebes ba kooperasaun ne’ebe iha entre Indonesia ho Timor Leste, tamba ne’e nia lori nasaun Indonesia nia naran fo obrigado wain ba komitmentu ne’ebe Timor Leste iha.

“Obrigado barak tamba ita bele realiza treinamentu ne’e tamba bele hametin liu tan kooperasaun entre nasaun rua,” sublinha Tri Daryono.
Tri Daryono hatutan, nia espera kooperasaun ne’ebe iha ba futuru sai diak liu tan. Media MTCI

Timor Leste - Vietnam Kooperasaun Di’ak Iha Area Komerçio no Industria


Governu Timor Leste liu husi Ministeriu Turizmu Comercio no Industria (MTCI) iha kooperasaun di’ak iha area komerçio no industria ho nasaun Republika Sosialista Vietnam.

Ho relasaun diak ne’ebe iha, delegasaun kompostu husi ema hamutuk sanulu resin ida reprejenta Governu Vietnam ho seitor privado hala’o vizita mai Timor Leste, Kuarta (03/11/2010) hodi hasoru malu no koalia kona ba futuru komercio no industria nasaun rua nian ho Ministru Turizmu Comercio no Industria, Gil da Costa Alves no autoridade Camara Comercio Industria Timor Leste (CCI-TL).

Durante sorumutu, iha intervista ho Jornalista sira iha salaun konferensia eis Merkado Lama Dili, Kinta (04/11/2010), Xefi delegasaun husi Vietnam, Dao Ngoc Chuong hateten, sira prontu atu apoiu Timor Leste iha area komercio no industria no kontenti tebes tamba odamatan Timor Leste nakloke ba sira atu mai halao investimentu.
Diretur Geral Asia Pacific Market Department ne’e hateten, sira husi Vietnam hakarak halao investimentu iha Timor Leste liliu iha area agrikultura, rekursu naturais no area komercio no industria seluk.

Delegasaun sira hasoru malu ho reprejentante CCI-TL hodi koalia ho seitor privado sira atu oin sa bele iha involvimentu diak iha dezenvolvimentu komercio no industria entre Timor Leste no Republika Sosialista Vietnam.

Entertantu Diretur Nasional Dirasaun Nasional Comercio Eksterno (DNCE), Helio Sinatra Tavares iha nia intervensaun ba Jornalista sira esklarese katak, nia parte iha komitmentu bo’ot hametin kooperasaun diak ho Vietnam iha area komercio no industria.
Helio Sinatra Tavares informa, vizita delegasaun husi Vietnam iha Timor Leste mos koalia kona ba akordu ne’ebe Timor Leste halao ho Vietnam iha area komercio liliu oin sa mak nasaun rua ne’e bele sosa no fa’an sasan ka produtu ba malu atu nune’e bele hasae ekonomia nasaun rua nian.

Vietnam hanesan nasaun ida ne’ebe ninia ekonomia haksoit sae lalais deit hafoin funu.
Vietnam mos koinesidu hanesan nasaun ne’ebe produsaun fo’os barak liu iha mundu, no nasaun barak mak ba sosa fo’os iha nasaun ne’e inklui Timor Leste. Media MTCI

“Emprezariu Labele Hanehan Povu ho Manipula Folin Sasan Bazikas”


Ministru Turizmu Comercio i Industria (MTCI), Gil da Costa Alves husu ba emprejariu tomak iha rai laran atu labele hanehan povu ho manipula folin sasan bazikas iha merkado.

Ministru Gil Alves hateten, emprejariu sira tenki halao aktividade negosiu ho justu, atu nune’e bele fo diak liu kontribuisaun ba dezenvolvimentu Timor Leste.

Ministru Gil Alves hatutan, atu dezenvolve ekonomia Timor Leste ba oin, emprezariu sira mos hanesan autor ne’ebe importante tebes. Maibe presiza tebes emprejariu sira tenki halao knar tuir regulamentu Governo nian ne’ebe ho papel fundamental ke forte iha aktividade negosiu.

“Atu fa’an sasan bazikas ba konsumidores sira iha Timor Leste Governo presiza emprezariu sira ne’ebe hakarak servisu ho justu atu nune’e la bele hanehan konsumidores sira,” sublinha Ministru Gil Alves wainhira offisialmente loke serimonia ho tema “Haforsa Sektor Privadu ba Dezenvolvementu Ekonomia Timor Leste” ne’ebe hala’o iha Aula Dili Conference Center (Eis Merkado Lama, Dili), Tersa (19/10).

Ministru Gil Alves iha okajiaun hateten, MTCI liu husi Inspeksaun Geral Seguransa Alimentar i Ekonomia, sei kontinua nafatin halao kontrola ba aktividades komersiais atu emprejariu sira halao kna’ar labele hamate konsumidores.

Tuir lei, Ministru Gil Alves afirma, Governu sei la tolera emprejarius sira ne’ebe malandru, la iha lisensiamentu de negosiu no fa’an sasan ne’ebe liu ona prazu.

Regulamentu ne’ebe Governu iha, Ministru Gil Alves afirma, laos atu hanehan ou hamate emprezariu sira maibe oinsa emprezariu sira tau folin ne’ebe tuir standar, tamba Governu ho hanoin servi no defende konsumedores. Media MTCI

“Hasae Valor Exportasaun Kafe Liu Husi Penetrasaun Merkado Internasional”


Ministeriu Turizmu Comercio i Industria (MTCI), liu husi Dirasaun Nacional Comercio Externo (DNCE) realiza seminariu ho tema “hasae valor exportasaun Kafe liu husi penetrasaun Merkado Internasional”.

Seminario ne’ebe realiza iha salaun konferensia eis Merkado Lama-Dili, Sexta (15/10) ne’e, loke offisial husi Inspektora Geral Seguransa Alimentar, Florentina Smith.
Florentina Smith iha nia intervensaun sublinha, MTCI no Ministeriu Agrikultura i Peskas (MAP) iha papel no responsabilidade bo’ot atu hasae kualidade no kuantidade Kafe. Nune’e, Florentina Smith hateten, liu husi seminario ne’ebe ho objekticu hamosu ideia foun atu hadiak liu tan politika dezenvolvimentu Kafe Timor ne’e, buka oin sa atu habelar Kafe Timor ba merkado internasional.

Entertantu Responsavel Dirasaun Nasional Comercio Externo (DNCE), Heliu Sinatra Tavares, nu’udar mos orador ba seminario ne’e, iha nia intervensaun hateten, presiza hadia produsaun Kafe iha Timor Leste atu nune’e bele atende komsumidores iha mundu, tamba tuir nia kuaze ema iha mundu oras ne’e gosta hemu Kafe.

“Purijemplu ema ne’ebe uluk hemu Cha, agora muda ba hemu Kafe. Tamba ne’e volume ema hemu Kafe agora aumenta a’as iha mundu,” hateten Heliu Sinatra Tavares.

Heliu Sinatra Tavares haktuir, wainhira nia rasik ho reprejentante husi Ministeriu Agrikultura i Peskas ba partisipa konferensia internasional Kafe iha Londres foin lalais ne’e, ne’ebe partisipa husi nasaun kuaze atus ida, no nasaun barak hakarak apoiu dezenvolve Kafe Timor, tamba ne’e nia sublinha presiza hasae produktividade Kafe no garante kualidade atu nune’e bele manan diak presu iha merkado.

Partisipa iha seminario ne’e, estudante Universidade Nasional Timor Leste (UNTL), Universidade da Paz (UNPAZ) no reprejentante estudante husi Universidade seluk, reprejentante seitor privado, Diretur Nasional Industrial no Agrobisnis, Ministeriu Agrikultura i Peskas (MAP), Fernando Egidio Amaral, Diretur DNPD, Antonio Ximenes, Diretur Nacional Finansas MTCI, Antonio de Araujo Soares, Diretur Nacional Lisensa Negocio, Fernando HI no partisipantes seluk. Media MTCI

MTCI Sei Loke ‘Jardim Zoológico Iha TL


Dili - Ministeriu Turizmu Comercio i Industria (MTCI) tuir planu sei loke Jardim Zoológico iha Timor Leste, nune’e bele proteze animal no meiu ambiente.
Ministru Turizmu Comercio i Industria, Gil da Costa Alves informa, nia rasik ho ekipa tekniku, Kinta (14/10/10), ba aponta ona ideia ne’e ho Prezidenti Republika (PR), José Manuel Ramos Horta, no Xefi Estadu rasik konsidera inisiativa ne’ebe iha ne’e nesesariu.
Tuir planu, Ministru Gil Alves hateten, Jardim Zoológico ne’e sei loke ida iha Maubara no ida iha kosta sul.
Ministru Gil Alves haktuir katak, oras ne’e dadauk nia parte hahu’u ona halo estudus no kontaktus ho tekniku sira, suporta internasional. No posivelmente iha tinan 2012 ba oin bele ona hahu’u projetu ne’e.
“Ita hahu’u agora ho baze ida para iha 2013 hanesan ne’e ita bele iha ona implementasaun,” hatutan Ministru Gil Alves ba Jornalista sira.
Ministru Gil Alves hateten, geralmente Timor Leste hanesan nasaun ida independente tenki iha mos fasilidade sira hanesan ne’e atu bele tama mos iha nivel ida ke bele fo rekeresaun ba povu, aumezmu tempu proteze meiu ambiente no fo meius de koinesimentu ba populasaun atu hatene sobre rikeza iha mundu ninian, hanesan animal no ai-horis sira. Media MTCI